Về thôi...

“Về đi em đường xa gối mỏi,
Bụi trần gian vướng cũng nhiều rồi.
Cửa không mấy độ còn nguyên đó
Không thêm không bớt,
Một vầng trăng...”
#NTN

Bốn loại người

S. N. Goenka

(Dưới đây là bản dịch một bài viết của Goenkaji vào tháng 12 năm 2005 ấn hành bởi Vipaśyana Patrikā. Nó đã được điều chỉnh cho phù hợp với Bản tin)
Đức Phật nói: “Ta thấy có bốn loại người trong thế gian này. Loại thứ nhất đi từ bóng tối vào bóng tối. Loại thứ hai đi từ ánh sáng vào bóng tối. Loại thứ ba đi từ bóng tối ra ánh sáng. Và loại thứ tư đi từ ánh sáng đến ánh sáng.”
Đức Phật không nói những điều khó hiểu. Lời dạy của Ngài rõ ràng và được giải thích kỹ càng. Svākkhāto bhagavatā dhammo. Giáo pháp rõ ràng như thế. Bất cứ khi nào Ngài nói điều gì làm người nghe có thể hiểu theo ý khác, Ngài giải thích ngay. Cái gì là bóng tối? Cái gì là ánh sáng? Làm sao người ta cứ đi từ chỗ này tới chỗ kia?

1. Từ bóng tối vào bóng tối:
   
   Tất cả mọi thứ xung quanh đều là bóng tối, một cuộc sống tối tăm, một cuộc đời đầy khổ đau. Có người đầy dẫy khổ đau trên nhiều phương diện – sức khỏe, tiền bạc, gia đình, xã hội. Không hề có bất kỳ một niềm hạnh phúc nào. Vậy mà người này không hề có dấu vết của trí tuệ bên trong. Vì vậy, mỗi giây phút, người này không tạo ra gì khác ngoài sự giận dữ, hận thù và ác ý.
   

“Tôi đau khổ bởi vì người này, vì sự cố này, vì lý do kia.” Người ấy đang tạo ra sân hận đối với một cá nhân hoặc một nguyên nhân nào đó. Nỗi đau khổ này là kết quả của nghiệp sân hận trong quá khứ, và giờ đây, người ấy đang tiếp tục gieo thêm nhiều hạt giống sân hận hơn nữa. Đã có quá nhiều tăm tối trong cuộc sống và người ấy lại đang gieo trồng thêm nhiều hạt giống của tối tăm. Những hạt giống của sự giận dữ, hận thù, và ác ý sẽ không mang lại gì khác ngoài khổ đau trong tương lai. Vì thế, tương lai cũng sẽ đầy đau khổ. Hiện tại là đau khổ và tương lai cũng là khổ đau. Hiện tại là bóng tối, tương lai cũng là bóng tối. Vì vậy, một người như thế đang đi từ bóng tối vào bóng tối.

Buông bỏ phiền não

Trong cuộc sống hàng ngày nhiều áp lực và va chạm, chúng ta thường khó tránh khỏi những bất đồng trong công việc, sinh hoạt hàng ngày, và các mối quan hệ ở gia đình, nơi làm việc. Khi xảy ra tranh cãi, ta có thể không kiềm chế được và nổi nóng hay nặng lời, ta có thể thắng hay thua cuộc tranh cãi, thường không dễ giữ được hòa khí… Kết quả là khiến chúng ta bị tổn thương hoặc gây tổn thương cho người khác. Thậm chí, sẽ cảm thấy chính bản thân mình trở nên đau đớn, mất niềm tin, rồi ân hận. Nhưng lời đã nói ra như bát nước hắt đi, ân hận lúc đó cũng đã muộn rồi. Những lúc như thế này, điều người ta cần làm là giữ bình tĩnh và loại bỏ sân si, biết buông bỏ những gì khiến ta cảm thấy bất an.

Ai cũng biết hạnh phúc được xây dựng trên nền tảng sự bình an và tự tại. Đây là ước mơ của cuộc đời mà con người chúng ta ai cũng mong mỏi đạt tới. Người ta sống trên đời thường không vui vì nhiều lý do. Nhưng chủ yếu nhất là ba nguyên nhân sau:
– Thứ nhất: Quen phóng đại hạnh phúc của người khác.
– Thứ hai: Quen phóng đại nỗi khổ của bản thân mình.
– Thứ ba: Quen mang nỗi khổ của bản thân mình ra so sánh với nỗi khổ của những người khác, đem khuyết điểm của mình ra so sánh với ưu điểm của người khác.

Lưỡi dao của người Eskimo

Những người Eskimo lấy các lưỡi dao thật sắc đem nhúng vào máu động vật, sau đó họ mang ra ngoài trời cho đóng băng lại

Họ làm như vậy nhiều lần để lớp băng càng lúc càng dày thêm, đến một thời điểm mà lớp băng bằng máu bên ngoài hoàn toàn che đậy được lưỡi dao bên trong.

Tối đến, họ cắm cán dao xuống tuyết. Những con chó sói đánh hơi được mùi của thú rừng từ lưỡi dao và mon men đến.

Chúng bắt đầu liếm những lớp băng bằng máu đó, càng lúc càng hăng say hơn, với tất cả những sự thèm thuồng. Cho đến một lúc những lớp băng bên ngoài lưỡi dao đã tan chảy hết và chạm đến lưỡi dao. Khi liếm những lưỡi dao, lưỡi của những con chó sói bị đứt và máu chảy ra, nhưng chúng lại tưởng đó là máu của thú rừng nền càng liếm hăng say hơn.

Càng chảy máu thì nó càng khát, và càng khát thì nó lại càng liếm… Sáng hôm sau, những Eskimo chỉ việc đi thu lượm xác của những con chó sói nằm chết bên cạnh những lưỡi dao đó.

---

 

“Bên ngoài một chiếc bẫy bao giờ cũng là những điều tuyệt vời đầy hấp dẫn.”

Từ trước đến nay chúng ta đã muốn bao nhiêu thứ và đã làm bao nhiêu việc và sẽ còn tiếp tục ham muốn, tiếp tục làm cho đến lúc chết.

Làm thì tất nhiên phải xác định kết quả mình muốn đạt được. Nhưng lúc nào cũng để kết quả che kín trước mặt đến nỗi mất đi cả tầm nhìn lớn về con đường của đời mình thì sa xuống hố lúc nào chẳng hay. Bẫy của cuộc đời thật quá nhiều và luôn quá ngọt ngào, quá khó để ngoảnh mặt quay đi.

Tâm tham vô cùng xảo quyệt, tinh ranh. Nó lừa bán chúng ta mà chúng ta vẫn còn vui vẻ giúp nó đếm tiền.

Hãy cảnh giác hỡi những con người đi tìm con đường thoát khổ. Hành trình muôn vàn ngả rẽ, chỉ có một lối đi trong đó là dẫn đến đích. Các ngả rẽ đều ngọt ngào và hấp dẫn, với đủ biển hiệu quảng cáo khó chối từ. Nhưng hãy lật mặt sau các biển hiệu đó mà xem trước khi quyết định bước vào, tất cả chúng đều có chung 1 cái  tên mà  thôi: THAM

Tham danh, tham lợi, tham đạo quả, tuệ giác, tầng thiền, tham xây dựng hình ảnh, bản ngã, tham dục, tham bình an, tham tĩnh lặng, tham hỷ lạc, tham “chánh niệm tốt, thiền sâu”…., tham quyền lực, tham muốn chi phối người khác, tham muốn nắm giữ các cảm xúc, tham giữ các suy nghĩ của mình, những cái mình cho là đúng, là hay…tham cái đẹp, tham tài, tham sắc, tham tuổi trẻ, tham kích thích, tham thông tin, tham đọc, tham nghe, tham nói, tham giải trí, tham công việc…tham ăn, tham uống, tham ngủ nghỉ, vui chơi, tham màu sắc, âm thanh,  mùi vị…

Đọc rõ từng cái tham khi nó có mặt trong tâm. Thấy nó là tham thì từ bỏ, nếu bạn đủ đức tin vì nghe lời bậc trí. Nếu không đủ đức tin để dứt bỏ, hãy nếm thử vị ngọt, vị đắng và hậu quả của nó với chánh niệm, hãy trả giá để hiểu rõ nó và từ bỏ. 

Lời Kinh trong lòng bàn tay

Lời Kinh trong lòng bàn tay:
"Toàn bị người đời chê trách, hay toàn được người đời khen ngợi; đó là điều mà quá khứ chưa từng có, hiện tại không dễ gì tìm ra và mãi mãi sau này cũng không dễ gì thấy được".(1)

Hòn đất nhỏ bên đường, có bé nhỏ đến đâu, cũng sẵn lòng cưu mang một vài hạt cỏ dại xa lạ mà cơn gió mải chơi ngang qua vô tình đánh rơi không biết, cẩn thận cất vào lòng, chờ mùa sau cơn gió trở lại mang đi.
Có lòng người, đôi khi, còn bé nhỏ và khô cằn hơn hòn đất nhỏ bên đường, không nuôi dưỡng nổi hạt giống thiện của chính mình, của người sao nuôi được?!

Nên giữa những người thân quen có dằn vặt ghét bỏ nhau cả đời cũng là chuyện bình thường.
Lòng người hẹp...

Rồi rừng thu sẽ tàn

Dòng sông kia cũng cạn

Nương thân về nẻo giác

Tâm tự khắc bình an...

Con đường Đức Phật: Bát Chánh Đạo

Sự phát triển của Bát chánh đạo dẫn đến mục tiêu của Giáo lý Đức Phật: chấm dứt khổ, dukkha. Như đã giải thích ở chương 2, Đức Phật dạy Tứ Thánh Đế: Sự thật của khổ, nguyên nhân của khổ, đó là tham ái, sự diệt khổ, đó là Niết Bàn, và con đường dẫn đến diệt khổ. Chúng ta đọc trong Tương Ưng Bộ kinh (Thiên Đại Phẩm, Tương Ưng Sự Thật, II, Phẩm Chuyển Pháp Luân, §1 Như Lai Thuyết) thấy rằng Đức Phật khi đang ngự ở tại Isipatana, trong vườn Nai đã nói với nhóm năm tỳ kheo như sau:

Có hai cực đoan này, này các Tỷ-kheo, một người xuất gia không nên thực hành theo. Thế nào là hai?

Một là đắm say trong các dục (kàmesu), hạ liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích. Hai là tự hành khổ mình, khổ đau, không xứng bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích. Tránh xa hai cực đoan này, này các Tỷ-kheo, là con đường Trung đạo, do Như Lai chánh giác, tác thành mắt, tác thành trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Và thế nào là con đường Trung đạo, này các Tỷ-kheo, do Như Lai chánh giác, tác thành mắt, tác thành trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Chính là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là: chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.